Spis
treści
Strona startowa

Wawrzyniec Surowiecki

Notka o autorze Notka
o autorze

Wawrzyniec Surowiecki (1769 - 1827), który w jednej ze swych prac pisał również i o naszym mieście, był jednym z prekursorów badań nad przeszłością miast w Polsce. Badacz ten urodził się pod Gnieznem w 1769 roku w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Po ukończeniu szkoły początkowej, wstąpił Surowiecki do seminarium duchownego. Opuścił je jednak po trzech latach z powodu słabego zdrowia. Wkrótce został nauczycielem prywatnym w ziemiańskim domu Sczanieckich w Poznańskiem. Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego Surowiecki opuścił Wielkopolskę i udał się do Warszawy, gdzie podjął pracę jako urzędnik w Sekretariacie Stanu. W tym samym czasie otrzymał nominację na członka Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które założono w celu popierania nauki, literatury i obrony zagrożonej przez zaborców kultury polskiej. Zmarł w Warszawie w 1827 r.

Wawrzyniec Surowiecki był publicystą, historykiem i ekonomistą. Do najważniejszych jego prac należą: "O rzekach i spławach krajów Księstwa Warszawskiego", "Śledzenie początków narodów słowiańskich", "O cechach", "O upadku przemysłu i miast w Polsce". W ostatniej z wymienionych prac, wydanej w Warszawie w 1810 r., autor dowodził, że współczesne mu małe miasta były niegdyś (w XV i XVI w. - A.G.T.) bogate i ludne, dopóki cieszyły się wolnością i opieką ze strony naszych królów. Stan rozkwitu tych miast trwał według Surowieckiego do końca okresu Jagiellońskiego. Za rządów królów elekcyjnych, doszło w Polsce do zdobycia przez szlachtę wyłącznych przywilejów i praw. W rezultacie doprowadziło to do ujarzmienia chłopów, upośledzenia miast, upadku rodzimego handlu mieszczańskiego i rzemiosła. W dziele swym autor głęboko ubolewał nad "nędznymi mieścinami (…) w których dziś widzimy (…) ulice bez domów, rynki puste, ratusze bez okien i dachów oraz biedaków bez (...) sposobu do życia". Przytoczył następnie wiele faktów z dawnej świetności tych miast. Jest tu także mowa o Sochaczewie, o którym czytamy: "Mizerny dziś (w pierwszej połowie XIX wieku -. A. G. T.) Sochaczew w XV i XVI wieku liczył 22 samych cechów rzemieślniczych, jako to: sukienników, ślusarzów, kowaIów, czapników, złotników, nożenników, mieczników, munsztukarzów (rzemieślników, robiących końskie wędzidła - A. G. T.), siodlarzów, kołodziejów, . stelmachów, bednarzów, stolarzów, rusznikarzów, łukowników, iglarzów, kobierników, batożników, szewców i rzeźników".

Czasy opisane przez Wawrzyńca Surowieckiego to okres największego rozkwitu gospodarczego i kulturalnego naszego miasta. Sochaczew słynął wówczas na całą Polskę jako poważne centrum wytwórczości rzemieślniczej. Na rynkach krajowych i na Rusi znane było tanie czarne sukno sochaczewskie, wyroby złotnicze, oraz tutejsze wytworne kobierce, poszukiwane przez kręgi zamożnych nabywców. O poziomie kulturalnym naszego miasta świadczy fakt, iż na przełomie XV i XVI w. studiowało na Uniwersytecie Jagiellońskim bardzo wielu Sochaczewian. Warto podkreślić, że pod względem liczby studentów Sochaczew wyprzedzał zdecydowanie w tym okresie Warszawę i Płock.


Literatura.
Poczta do autora
Poczta do autora
  1. W. Surowiecki, "O upadku przemysłu i miast w Polsce", Warszawa 1810.
  2. J. Świeżyńska, "Dzieje Sochaczewa", Sochaczew 1961.
  3. A.G. Turczyk, "Wawrzyniec Surowiecki", Echo Powiatu nr 34, 1999.
  4. Tenże, "Historycy i literaci o przeszłości Ziemi Sochaczewskiej. Wawrzyniec Surowiecki", Wieści ze Starostwa nr 8, 2000.