Spis
treści
Strona startowa

Dwór w Kuznocinie

Notka o autorze Notka
o autorze

Na miejscu istniejącego dziś dworu w Kuznocinie znajdował się wcześniej niewielki, przykryty dwuspadowym dachem, parterowy dworek, z drewnianym gankiem od frontu, ozdobionym wykonaną w drewnie przez dziewiętnastowiecznych snycerzy dekoracją. Został on prawdopodobnie wzniesiony w końcu XIX w. Podczas I wojny światowej dworek ten uległ zniszczeniu, a właściciele Kuznocina przez 10 lat zamieszkiwali w innym, tymczasowym obiekcie mieszkalnym. Dopiero w 1923 r. zbudowano na jego miejscu nowy, istniejący do chwili obecnej dwór, będący żywym przykładem tzw. stylu dworkowego, stanowiącego syntezę form barokowych i klasycystycznych, który był niezwykle popularny w architekturze polskiej na przełomie XIX i XX w. Jest to budowla murowana z cegły, na planie prostokąta, z dwoma wielobocznymi alkierzami w elewacji frontowej i kolumnadą, za którą znajduje się wejście do obiektu. Od strony ogrodu jest widoczna półkolista i wysunięta ku przodowi jego dwukondygnacyjna część. Dwór jest przykryty mansardowym dachem, w którym, znajduje się mieszkalne poddasze. Przykuwa uwagę dekoracyjny szczyt nad wejściem, o stylizowanych i fantazyjnych formach dekoracyjnych. Obiekt ma sień i salon na osi, do których przylegają inne pomieszczenia. Od południa znajduje się kuchnia, połączona przez kredens z jadalnią. W tej ostatniej zachowała się dekoracja malarska w postaci fryzów z motywami roślinnymi.

Dobra ziemskie Kuznocin od 1910 r. były własnością rodziny Smoleńskich herbu Zagłoba. Rodzina ta pochodziła z Grabienic Małych, jednej z drobnoszlacheckich wsi parafii niedzborskiej w powiecie sierpeckim. Wincenty Smoleński, dziedzic Kuznocina od 1910 r. był synem Józefa i Balbiny ze Smosarskich. Urodził się w 1846 r. Po ukończeniu czteroklasowej szkoły początkowej w Mławie, uczęszczał do gimnazjum w Płocku. Następnie studiował w warszawskiej Szkole Głównej. W latach nauki finansowo wspierał Wincentego jego rodzony brat Julian, który był księdzem, znanym z aktywności politycznej podczas Powstania Styczniowego. Za tę działalność patriotyczną ksiądz Julian Smoleński został wywieziony przez Moskali na Syberię do Werchoturii do guberni permskiej. Wywarł on wielki wpływ na wychowanie Wincentego, który w wieku 17 lat również poszedł do powstania.

Wincenty Smoleński miał sześcioro rodzeństwa: dwie siostry i czterech braci. Jednym z nich był Władysław (1851 - 1926), znakomity historyk, autor wielu prac i profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Do najbardziej znanych jego książek należały wielokrotnie wznawiane "Dzieje narodu polskiego do 1921 r.". Na pracy tej wychowało się wiele pokoleń humanistów polskich.

Po upadku Powstania Styczniowego Wincenty Smoleński przebywał w Chęcinach, gdzie rozpoczął pracę w zawodzie prawnika. Wkrótce potem został przeniesiony do Sieradza. W 1876 r. otrzymał nominację na stanowisko sędziego śledczego w Turku. Po kilku latach pracy w tym zawodzie Smoleński podał się do dymisji i przeniósł się z Turku do Warszawy. Z czasem założył tu lombard, w którym udzielał pożyczek pod zastaw nieruchomości i papierów wartościowych. Oprócz tej działalności Wincenty Smoleński zajmował się również parcelacją majątków ziemskich. Po osiągnięciu odpowiedniego statusu majątkowego wycofał się on wkrótce z interesów, opuścił Warszawę i nabył w 1910 r. folwark Kuznocin koło Sochaczewa. Z czasem stał się Wincenty Smoleński człowiekiem znanym i szanowanym w tutejszych sferach prawniczych i ziemiańskich. Przez wiele lat pełnił funkcję sędziego pokoju miasta Sochaczewa i był honorowym prezesem Towarzystwa Rolniczego Sochaczewskiego. Miał on również zasługi w ratowaniu miejscowych zabytków archeologicznych. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej zawiadomił Polskie Towarzystwo Krajoznawcze w Warszawie o odkryciu w Kuznocinie cmentarzyska późnolateńskiego z I w. p.n.e.

Wincenty Smoleński był żonaty z Marią ze Szczepańskich, z którą miał dwoje dzieci: syna Stefana i córkę Halinę. Zmarł 18 stycznia 1924 r. w Kuznocinie i został pochowany na cmentarzu parafialnym Św. Wawrzyńca w Sochaczewie.

Jego córka Halina zawarła związek małżeński z Karolem Woyzbunem (1872 - 1942), absolwentem politechniki w Darmsztadzie, jednym z pionierów polskiej elektrotechniki. Razem z inżynierem T. Ruśkiewiczem założył on w Warszawie firmę "Cyrkon", w której wyprodukowano pierwsze polskie żarówki. Warto podkreślić, iż wytwórnia ta przed 1914 r. produkowała około 600 000 żarówek rocznie. W 1921 r. firma "Cyrkon" znalazła się w trudnej sytuacji finansowej, a jej właściciele zostali zmuszeni do zawarcia umowy, na mocy której ich akcje zostały wykupione przez "Tungsram". Po kilku latach wytwórnia Woyzbuna i Ruśkiewicza upadła i stała się zakładem, w którym wytwarzano tungsramowskie produkty. Budynki tego zakładu istniały jeszcze do 1991 r. przy ulicy Nowowiejskiej 13. Po II wojnie światowej przez kilkanaście lat znajdowała się tam drukarnia akcydensowa. Fabryka została zburzona w związku z budową warszawskiego metra.

Inżynier Karol Woyzbun był inicjatorem obecnego kształtu kuznocińskiego dworu. Autorem jego projektu był natomiast poznański architekt Franciszek Morawski, zięć Woyzbuna. Przy majątku Kuznocin istniała w okresie międzywojennym nowoczesna i dobrze prosperująca cegielnia. Z wytwarzanych tu cegieł zbudowano wiele domów w dawnym powiecie sochaczewskim. Według tradycji rodzinnej Woyzbunów z tej cegielni pochodziły także cegły na odnowę dworku Chopina w Żelazowej Woli. Podczas II wojny światowej w kuznocińskim dworze oprócz rodziny właściciela mieszkały również ofiary wojny z Warszawy. Karol Woyzbun zmarł w Kuznocinie 9 września 1942 r. Pochowano go na sochaczewskim cmentarzu Św. Wawrzyńca.

W końcu lat czterdziestych Woyzbunowie pozbawieni w nowej rzeczywistości społecznej możliwości utrzymania dworu sprzedali go swemu dawnemu ogrodnikowi Franciszkowi Majorkowi. W 1974 r. kolejną właścicielką dworu w Kuznocinie została Barbara Łempicka, która dokonała jego odnowienia i modernizacji. Założono wówczas kanalizację i odbudowano zniszczony taras, z którego roztacza się piękny widok na przepływającą w pobliżu Bzurę. Barbara Łempicka zamierzała utworzyć w kuznocińskim dworze centrum kultury i sztuki, lecz sprawy osobiste zmusiły ją niestety do jego sprzedaży. Od Barbary Łempickiej dwór odkupił Jan Krzysztof Polachowski, który otoczył obiekt troskliwą opieką, m.in. przeprowadził modernizację dachu budowli.


Literatura.
Poczta do autora
Poczta do autora
  1. W. Baraniewski, T. S. Jaroszewski, "Bardzo polski Kuznocin", Spotkania z Zabytkami, nr 11 (69), 1992.
  2. A. Chodubski, "O rodzinie Smoleńskich z Grabienic Małych", Notatki Płockie, nr 3 (160), 1994.
  3. P. Fijałkowski, "Archeologia Ziemi Sochaczewskiej", Sochaczew 1987.
  4. Z. Leszczyc, "Herby szlachty polskiej", Wrocław - Kraków 1995.
  5. "Spis szlachty Królestwa Polskiego", Warszawa 1851.
  6. A.G. Turczyk, "Dwór w Kuznocinie", Ziemia Sochaczewska, nr 40, 2000.
  7. Tenże, "Cmentarz parafialny Św. Wawrzyńca w Sochaczewie", Sochaczew 1999 (maszynopis).
  8. M. Wierzbicka, "Władysław Smoleński", Warszawa 1980.
  9. "Zabytki architektury i budownictwa w Polsce (województwo skierniewickie)", red. A. Kłoczko, M. Róziewicz, t. XXXVIII, Warszawa 1996.